Kiedyś „stolica smogu”, dziś – wzór dla całej Europy. O spektakularnej przemianie Krakowa piszą światowe media (artykuł w The Guardian), a głos w tej sprawie zabrali eksperci, z którymi ściśle współpracujemy. W najnowszym materiale podsumowującym dekadę walki o czyste powietrze, swoimi spostrzeżeniami podzielili się Prezes naszej fundacji – Łukasz Adamkiewicz oraz Anna Dworakowska z Polskiego Alarmu Smogowego.
Liczby, które dają do myślenia: 6 000 uratowanych żyć
To nie są tylko statystyki – to konkretne ludzkie historie. Z analizy przedstawionej przez Łukasza Adamkiewicza wynika, że dzięki radykalnemu ograniczeniu emisji sadzy (czarnego węgla) w Krakowie, w ciągu ostatniej dekady udało się uniknąć niemal 6 000 przedwczesnych zgonów. To tak, jakby z mapy zagrożeń zniknęło ryzyko dla mieszkańców sporego miasteczka.
Łukasz Adamkiewicz, komentując te dane, zwrócił uwagę na kluczowy czynnik sukcesu: ponadpartyjne porozumienie.
To właśnie ta jedność pozwoliła na wprowadzenie odważnych zmian, które dziś owocują zdrowszymi płucami krakowian.
Od 150 do 30 dni smogu
O tym, jak daleką drogę przeszedł Kraków, przypomniała również Anna Dworakowska, współzałożycielka Polskiego Alarmu Smogowego. Jej diagnoza jest jasna: nastąpiła gigantyczna poprawa.
- Jeszcze 10 lat temu Kraków zmagał się z około 150 dniami w roku, w których normy pyłów były drastycznie przekroczone.
- Dziś ta liczba spadła do około 30 dni.
Dworakowska wskazuje, że fundamentem zmian był wprowadzony w 2019 roku zakaz spalania paliw stałych oraz system dotacji, który pozwolił mieszkańcom wymienić tysiące „kopciuchów” na ekologiczne źródła ciepła.
Medyczny dowód na sukces
Efekty widać nie tylko w czujnikach pyłów, ale przede wszystkim w gabinetach lekarskich. Dr Marcel Mazur z Collegium Medicum UJ, cytowany w materiale, przytacza twarde dane medyczne: w latach 2008–2018 liczba przypadków astmy u dzieci w Krakowie spadła o 17%, a alergicznego nieżytu nosa o blisko 28%.
Co dalej? Wyzwanie „obwarzanka”
Mimo ogromnego sukcesu, nasi eksperci nie osiadają na laurach. Zarówno Łukasz Adamkiewicz, jak i Anna Dworakowska zgodnie zauważają, że Kraków wciąż bywa zakładnikiem sąsiednich gmin (tzw. krakowskiego obwarzanka), gdzie proces wymiany pieców postępuje wolniej. Smog nie zna granic administracyjnych, dlatego doświadczenia stolicy Małopolski muszą stać się drogowskazem dla całego regionu i innych miast w Europie Wschodniej.
Jesteśmy dumni, że głos naszej fundacji i wiedza Łukasza Adamkiewicza przyczyniają się do budowania globalnej świadomości na temat czystego powietrza. Walka trwa, ale przykład Krakowa pokazuje, że zwycięstwo nad smogiem jest możliwe.
