Projekt Programu Ochrony Powietrza dla województwa małopolskiego 2020 (dalej: POP) przewiduje sześć wariantów działań na rzecz poprawy powietrza. Dla każdego z nich przeprowadzono analizę poprawy zdrowia w stosunku do roku 2018, który został przyjęty w POP jako rok odniesienia.
Wykorzystano: mapy wynikowe przygotowane dla urzędu marszałkowskiego województwa małopolskiego, dane populacyjne z Głównego Urzędu Statystycznego, dane zdrowotne z Narodowego Funduszu Zdrowia4 oraz funkcje stężenie-skutek zdrowotny Światowej Organizacji Zdrowia. Obliczono liczbę przedwczesnych zgonów oraz hospitalizację z przyczyn chorób układu sercowo-naczyniowego oraz chorób układu oddechowego.
Najwyższe roczne korzyści zdrowotne, zarówno jeśli chodzi o redukcję zgonów z powodu narażenia na wysokie stężenia pyłu PM2.5 , jak i ograniczenie hospitalizacji, uzyskano dla wariantu 5, a więc obniżenia stężenia pyłu PM2.5 do poziomu rekomendowanego przez WHO. W stosunku do scenariusza bazowego wdrożenie wariantu 5 pozwoliłoby na uniknięcie rocznie 1200 przedwczesnych zgonów oraz ponad 600 hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych i dodatkowych 400 hospitalizacji z przyczyn oddechowych. W stosunku do scenariusza bazowego oznacza to wzrost unikniętych zgonów rzędu 200%, wzrost unikniętych hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych rzędu 300% i wzrost unikniętych hospitalizacji z przyczyn oddechowych rzędu około 250%. Są to bardzo duże korzyści zdrowotne, a wariant 5, czyli zmniejszenie stężeń pyłu PM2.5 do poziomu rekomendowanego przez WHO, powinien stanowić długoterminowy cel działań ochrony powietrza podejmowanych w Małopolsce.
W krótkiej perspektywie czasowej należy zadbać o pełne wdrożenie wymogów uchwały antysmogowej dla Małopolski. Analizy wskazują, że dzięki realizacji jej założeń można zredukować liczbę przedwczesnych zgonów z powodu narażenia na wysokie stężenia pyłu PM2.5 aż o 800 rocznie w stosunku do scenariusza bazowego. W sumie dzięki pełnemu wdrożeniu uchwały antysmogowej można zmniejszyć śmiertelność o około 1450 zgonów rocznie. Widać też duże różnice w liczbie unikniętych hospitalizacji w stosunku do roku bazowego: ponad 400 przypadków dla hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych rocznie i bez mała 300 dodatkowych z przyczyn oddechowych. Biorąc powyższe pod uwagę, pełne wdrożenie wymogów uchwały antysmogowej, a więc likwidacja pozaklasowych kotłów do 2023 roku oraz kotłów 3. i 4. klasy do 2026 roku, powinno stanowić podstawę do krótkoterminowych działań naprawczych przewidzianych w POP.
